Pan Marek prowadzi zakład stolarski i sam ogarnia swoją stronę. Zadzwonił w piątek po południu: kliknął „Zaktualizuj wszystko”, poszedł na obiad, a po powrocie zamiast strony zobaczył biały ekran. Nie miał kopii zapasowej, bo wtyczka do kopii przestała działać w marcu i nikt tego nie zauważył.

Ta historia kończy się dobrze, bo hosting przechowywał kopię sprzed doby. Ale pokazuje coś, co warto powiedzieć wprost: przycisk aktualizacji wygląda niewinnie, a uruchamia podmianę kodu w działającym serwisie. Opiszę procedurę, którą stosuję u klientów — nie jest skomplikowana, tylko wymaga kolejności.

Dlaczego aktualizacja bywa ryzykowna

Typowa strona firmowa to WordPress plus motyw plus kilkanaście wtyczek. Każdy z tych elementów pisze ktoś inny, w swoim tempie i bez wiedzy o pozostałych. Kiedy jedna wtyczka zmienia sposób, w jaki zapisuje dane albo ładuje swoje skrypty, druga może przestać się z nią dogadywać.

W praktyce ryzyko nie rozkłada się równo. Drobne poprawki bezpieczeństwa prawie zawsze przechodzą gładko. Kłopoty pojawiają się przy dużych skokach wersji — gdy zmienia się pierwsza cyfra numeru, na przykład z 6 na 7 — oraz przy wtyczkach, które ingerują w wygląd: kreatorach stron, motywach potomnych i dodatkach do nich. Osobną grupą ryzyka są wtyczki, których autor nie wypuścił nic nowego od dwóch lat — one nie tyle psują się przy aktualizacji, ile przestają nadążać za resztą i w pewnym momencie trzeba je wymienić.

Kopia zapasowa, zanim cokolwiek klikniesz

To jedyny punkt, którego nie da się pominąć. Kopia ma obejmować pliki i bazę danych, ma być wykonana tego samego dnia i ma leżeć poza serwerem strony — na dysku w chmurze albo lokalnie u Ciebie. Kopia na tym samym koncie hostingowym nie chroni przed sytuacją, w której problem dotyczy całego konta.

Warto raz na kwartał sprawdzić, czy kopię da się odtworzyć. Brzmi to jak przesada, ale wykonanie kopii i jej odtworzenie to dwie różne rzeczy, a plik, którego nie da się rozpakować, jest tylko złudzeniem bezpieczeństwa. Ja odtwarzam kopie klientów na testowym serwerze mniej więcej co trzy miesiące. Przy okazji widać, ile czasu zajmuje powrót do działającej strony: dla wizytówki to zwykle kwadrans, dla sklepu z tysiącem produktów nawet dwie godziny.

Kopia testowa strony, czyli staging

Staging to kopia Twojej strony postawiona pod innym, niepublicznym adresem. Aktualizacje robisz najpierw tam, sprawdzasz, czy wszystko działa, a dopiero potem powtarzasz je na stronie właściwej albo przenosisz gotową kopię na produkcję. Większość porządnych hostingów w Polsce udostępnia tę funkcję w panelu jednym kliknięciem.

Dla prostej wizytówki staging bywa przesadą i wystarczy dobra kopia. Dla sklepu, strony z rezerwacjami albo serwisu, który realnie przynosi zapytania, uważam go za obowiązkowy. Godzina niedziałającego sklepu w sezonie kosztuje więcej niż rok pilnowania aktualizacji. Warto tylko pamiętać, żeby kopia testowa była zamknięta przed wyszukiwarkami, inaczej Google potrafi zaindeksować ją obok strony właściwej.

Kolejność ma znaczenie

Aktualizacje robię zawsze w tej samej kolejności i pojedynczo, nie hurtem. Dzięki temu, gdy coś się posypie, od razu wiadomo, co było przyczyną.

  1. Kopia zapasowa plików i bazy, sprawdzona pod kątem rozmiaru i daty.
  2. Wtyczki, po jednej, zaczynając od tych najmniej związanych z wyglądem.
  3. Motyw — a jeśli używasz motywu potomnego, sprawdzenie, czy nie nadpisuje zmienionych plików.
  4. Rdzeń WordPressa na końcu, gdy otoczenie jest już zgodne z nową wersją.
  5. Na samym końcu wyczyszczenie pamięci podręcznej, także tej po stronie serwera i wtyczki cache.

Wyjątkiem jest sytuacja, w której producent wtyczki wyraźnie pisze, że wymaga ona nowszej wersji WordPressa. Wtedy kolejność się odwraca, ale wtedy tym bardziej warto mieć kopię testową.

Plan wycofania i testy po wszystkim

Zanim zacznę, ustalam, co zrobię, jeśli będzie źle. Przy pojedynczej wtyczce wystarczy zwykle jej dezaktywacja przez panel, a gdy panel nie wstaje — zmiana nazwy jej katalogu przez menedżer plików na serwerze. Przy poważniejszej awarii wracam do kopii i wtedy liczy się to, ile zmian zrobiono od jej wykonania. Dlatego aktualizuję rano w tygodniu, nigdy w piątek po południu.

Po aktualizacji przechodzę stałą listę: strona główna, dwie podstrony ofertowe, wysłanie testowej wiadomości z formularza, podgląd na telefonie, sprawdzenie sklepu do momentu potwierdzenia zamówienia i zerknięcie w dziennik błędów. Cała procedura dla zwykłej strony zajmuje mi około czterdziestu minut i tyle mniej więcej trwa jeden przegląd w ramach opieki technicznej.

Najczęstsze pytanie: włączać aktualizacje automatyczne?

Odpowiadam rozdzielnie. Automatyczne aktualizacje bezpieczeństwa rdzenia — tak, one są drobne i przygotowywane bardzo ostrożnie. Automatyczne aktualizacje wszystkich wtyczek na stronie, która zarabia — nie, chyba że masz codzienne kopie i ktoś patrzy na stronę częściej niż raz w miesiącu.

Rozsądny kompromis wygląda tak: automat dla rdzenia i dla dwóch, trzech prostych wtyczek, którym ufasz, ręczna kontrola dla motywu, kreatora stron i wszystkiego, co dotyka płatności. Do tego stały termin w kalendarzu, na przykład pierwszy wtorek miesiąca. Aktualizacje zrobione spokojnie raz na miesiąc są bezpieczniejsze niż zrywy raz na rok, kiedy do nadrobienia jest wszystko naraz.


Jeśli boisz się kliknąć „aktualizuj”, bo ostatnim razem coś przestało działać — napisz, przejdę przez to za Ciebie. Robię kopię, aktualizuję po kolei na kopii testowej i sprawdzam stronę po wszystkim; potrzebuję dostępu do panelu WordPressa i do konta hostingowego.

Ewelina Grzelak, EWELA design
tel. +48 511 254 321
e-mail: biuro@eweladesign.pl
Zobacz pakiety i ceny

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *